İnşaat Tedarik Dergisi sol reklamı
İnşaat Tedarik Dergisi sağ reklamı
İnşaat Tedarik Dergisi mobil reklamı

İnşaat Tedarik Dergisi

İnşaat – Yatırım – Proje – Ulaştırma – Mimarlık – Enerji – Maden – Şantiye

Kamerun: 93 Yaşındaki Biya’dan Sonra Toplumu ve Yatırımları Ne Bekliyor?

Kamerun’a baktığımda, doğal kaynakları ve ticaret imkânlarıyla yapabileceklerinin altında kalan bir ülke görüyorum.

Paul Biya, 1982’den beri iktidarda. Dolayısıyla bugün tartışılan mesele yalnızca bir cumhurbaşkanının yaşı değil. Kırk dört yıldır aynı kişi etrafında şekillenen devletin, ondan sonra nasıl işleyeceği. Benim için yatırım tartışması da burada başlıyor. Çünkü sermaye fırsat kadar güvenilir kurallar, zamanında karar ve öngörülebilir bir gelecek arıyor.

Altyapı reklamı

Bir Kişinin Ötesine Geçen İktidar

Biya’nın 2025’te tartışmalı seçimlerin ardından sekizinci dönemine başlaması, yönetimin devamlılığını sağladı.

Ancak aynı ismin koltukta kalması, toplumun geleceğe güvenle baktığı anlamına gelmiyor. Seçim sonrasındaki protestolar, can kayıpları ve gözaltılar, siyasi gerilimin günlük hayatı ne kadar kolay etkileyebildiğini gösterdi.

Burada benim gördüğüm, kararların kurumlar üzerinden ne kadar açık ve denetlenebilir biçimde alındığı. Cumhurbaşkanının kamuoyundan uzak kaldığı dönemlerde bu soru daha da önem kazanıyor.

Ama bundan hareketle ülkeyi perde arkasında kesin olarak kimin yönettiğini söylemek doğru olmaz. Böyle bir iddia, söylentiden daha güçlü kanıt gerektirir. Ancak birçok durum Fransa’nın çevresinde döndüğünü söyleyebiliriz.

Sessizlik Her Zaman Memnuniyet Değildir

Kamerun toplumunu değişim istemeyen bir topluluk gibi değerlendirmek bana doğru gelmiyor. İnsanların itiraz etmesinin bedeli ağırlaştığında, sessizlik bazen hayatta kalma tercihine dönüşebilir.

Dolayısıyla sokakta görünmeyen rahatsızlığın ortadan kalktığını düşünmemek gerekiyor.

Bir ülkenin yetiştirdiği insanlar geleceklerini başka yerde arıyorsa, kayıp yalnızca nüfus değildir. Bilgi, girişimcilik ve üretim kapasitesi de dışarı taşınabilir.

Bana göre Biya döneminin hesabı, yapılan yollarla veya açıklanan yatırımlarla sınırlı tutulamaz. İnsanların adalet ararken, iş kurarken ve gelecek planlarken kendilerini ne kadar güvende hissettiği de aynı hesabın içinde olmalı.

Ekonomi Ayakta, Ancak Yükü Ağır

Kamerun ekonomisi durmuş değil. Tarım, hizmetler, sanayi ve enerji faaliyetleri devam ediyor. Ancak altyapı eksikleri, finansmana erişim güçlüğü, kamu işletmelerindeki yönetim sorunları ve güvenlik riskleri büyümeyi sınırlıyor.

Dünya Bankasının güncel değerlendirmesinde 2026 büyümesi yaklaşık yüzde 3,4 olarak tahmin ediliyor. Ancak bu hız, yeterli iş oluşturmak ve yoksulluğu azaltmak için yetersiz görülüyor. Dolayısıyla büyüme rakamının pozitif olması, herkesin hayatının iyileştiğini göstermiyor.

Kamu borcunun çevrilmesindeki yüksek risk ve ödeme baskısı da yatırımcı için önemli. Devletle sözleşme imzalamak başka, yapılan işin bedelini zamanında tahsil etmek başka.

Bu nedenle özellikle kamu projelerinde finansmanın kaynağını ve ödeme güvencesini, projenin büyüklüğünden önce incelemek gerekir.

Bugün yatırımlar nerede yoğunlaşıyor?

Elektrik, ulaştırma ve madencilik, mevcut yatırım gündeminin önemli başlıkları. Ancak bir enerji santralinin tamamlanması, fabrikaya kesintisiz elektrik ulaştığı anlamına gelmiyor. İletim ve dağıtım eksikleri giderilmediğinde üretim kapasitesiyle günlük hizmet arasında boşluk oluşuyor.

Lojistikte de benzer bir tablo var. Ülkenin ekonomik merkezi ve liman şehri Douala ile güney kıyısındaki Kribi, dış ticaret açısından önemli. Bu bağlantılar, denize çıkışı olmayan komşuların ticaretini de etkiliyor.

Haziran 2026’da Douala’yı Orta Afrika Cumhuriyeti’nin başkenti Bangui’ye bağlayan koridor için yaklaşık 1,1 milyar ABD dolarlık çok aşamalı program onaylandı.

İlk aşama yaklaşık 525 milyon ABD doları olup Kamerun’u, komşusunu ve bölgesel çalışmaları kapsıyor. Dolayısıyla bu tutarın tamamı yalnızca Kamerun’a ayrılmış değil.

Benim buradan çıkardığım sonuç ise; Biya döneminde yatırım yok demek yanlış. Asıl mesele, yatırımların maliyeti düşüren, istihdam oluşturan ve halka ulaşan sonuçlara dönüşmesi.

Biya Sonrası Tek Bir İhtimal Yok

93 yaşındaki Biya’nın ardından bütün sorunların kendiliğinden çözüleceğini düşünmüyorum. Cumhurbaşkanının değişmesi, bürokrasinin, çıkar ilişkilerinin ve yönetim alışkanlıklarının aynı gün değişeceği anlamına gelmez.

Ülkeyle ilgilenen çok kişi hatırlamaz. Nisan 2026’daki anayasa değişikliğiyle cumhurbaşkanı yardımcılığı yeniden getirildi.

Düzenleme, makamın boşalması hâlinde yardımcının kalan görev süresini tamamlamasını öngörüyor. Ancak hukuki bir yolun bulunması, siyasi geçişin tartışmasız olacağını garanti etmiyor.

Mevcut yönetim çevresinin uzlaşarak devam ettiği bir senaryoda, büyük altyapı ve kaynak projelerinin sürmesi daha olası görünüyor.

Akıllı yeni yatırımcılar ise, kurallarda gerçek değişim olup olmadığını görmek isteyecektir.

Daha açık, hesap verebilir ve toplumsal desteği güçlü bir geçiş yaşanırsa, yatırımların daha fazla sektöre yayılması mümkün olabilir.

Ama iktidar mücadelesi, şiddet veya sözleşme belirsizliği büyürse, yeni yatırımlar doğal olarak ertelenebilir. Bu durumda mevcut işletmeler de büyümek yerine nakitlerini ve faaliyetlerini korumaya yönelebilir.

Paranın yönünü ne değiştirebilir?

Olumlu bir geçişte ilk fırsatı, zaten ihtiyaç duyulan hizmetlerin iyileştirilmesinde görüyorum. Elektrik şebekeleri, bakım hizmetleri, depolama, liman bağlantıları ve yük taşımacılığı bunların başında geliyor.

Çünkü bunlar iyileşmeden başka sektörlerde üretim maliyetini düşürmek zor olacaktır. Nitekim yatırımcılar bunu çok iyi bilir.

Tarımda ise ürünü ham olarak satmanın ötesine geçmek önemli. Kakao ve diğer tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve güvenilir biçimde taşınması daha fazla gelirin ülkede kalmasına yardımcı olacaktır.

Ancak bunun için elektrik, finansman ve düzenli hammadde temini birlikte çözülmelidir. Ki bu alanda çok eksiklik var.

Dijital hizmetler, küçük işletmeler ve yurtdışındaki Kamerunluların girişimleri de daha güvenilir bir ortamdan yararlanabilir. Fakat insanların birikimlerini ülkeye getirmesi için yalnızca vatan sevgisi yeterli değildir.

Mülkiyetlerinin korunacağına, uyuşmazlıkların adil çözüleceğine ve kuralların keyfî değişmeyeceğine güvenmeleri gerekir. Nitekim DRC’nin ve Gana’nın bunu başaramadığını son iki yılda gördük.

Dolayısıyla bugünkü büyük proje ağırlığından, daha geniş bir üretici ve girişimci tabanına geçiş ihtimali var. Ama bu, lider değişiminin otomatik sonucu değil; somut reformların sağlayabileceği bir imkân olacaktır.

Yatırımcı açısından bu değişimin ölçüsü, yeni yönetimin ilk açıklamaları değil, uygulamaları olacaktır.

İhale sonuçlarının açıklanması, kamu ödemelerinin takvime bağlanması ve izin süreçlerinin anlaşılır hâle gelmesi güveni artırabilir.

Buna karşılık eski sözleşmelerin hukuki inceleme yerine siyasi hesaplaşmayla ele alınması belirsizliği büyütecektir. Nitekim şu anda Biya’nın yaşı ve kötüleşen sağlığı nedeniyle bu hesaplaşma ger geçen gün şiddetlenmeye başladı.

Dolayısıyla geçmişteki yanlışları düzeltmekle bütün yatırım ortamını tartışmalı hâle getirmek arasındaki çizgi korunmalı. Bana göre sağlıklı geçiş, hem hesap sorabilen hem de hukuki güvenliği herkes için koruyabilen geçiştir.

Güveni Yeniden Kurmak

İngilizce konuşulan kuzeybatı ve güneybatı bölgelerindeki çatışmalarla kuzeydeki güvenlik tehditleri çözülmeden, ülkenin bütününe yayılan yatırım beklemek gerçekçi olmaz. Barış, burada ekonomik politikanın da temel şartlarından biridir.

Ben Biya sonrasını değerlendirirken kimin kazanacağından önce üç şeye bakıyorum!…

Kurumlar çalışıyor mu, sözleşmeler korunuyor mu, halk değişimin faydasını görüyor mu?

Çünkü yatırımcının güveniyle vatandaşın güveni uzun vadede birbirinden ayrı tutulamaz ve bu tüm dünyada aynıdır.

Kamerun’un ihtiyacı yalnızca yeni bir cumhurbaşkanı değil. Kararın kişiye bağlı kalmadığı, iş yapanın karşılığını alabildiği ve gençlerin geleceklerini ülkelerinde kurabildiği bir düzen.

Böyle bir değişim gerçekleşirse sermayenin yönü de değişebilir; gerçekleşmezse yeni isim, eski sorunları devralacaktır.

Vedat ÖZKAN

Yazar, Araştırmacı ve Öngörü Uzmanı

Yazar Vedat ÖZKAN‘ın Önceki Yazıları

Gana’nın Köy Yolları: Devletin Asfaltlama Planı ve Yaklaşan İş Fırsatları Okumak İçin  


Körfez Ülkelerinin Doğu Afrika’da Büyüyen Etkisi & Yatırım Stratejisi Okumak İçin


ABD’nin Sınır Dışı Politikası: Afrika Ülkeleri Neden Kabul Ediyor, Neden Reddediyor? Okumak İçin


Afrika Demiryollarında Görünmeyen Kazanç ve Geleceğin Hatları “II.Bölüm” Okumak İçin


Afrika’nın Demiryolları: Rayların Arkasındaki Büyük Pazarlık "I.Bölüm" Okumak İçin


Nijerya’da Kızışan Bilgi Savaşları Okumak İçin


Kabileden Geleceğe: Afrika’da Dijital Sürü Devrimi Okumak İçin


Afrika’nın Gençliği Fırsat mı, Felaket mi? Okumak İçin


Afrika’da Bürokratik Soygun Okumak İçin


Tarımda Sermaye Büyürken Derinleşen Çaresizlik Okumak İçin


Afrika’da ‘’Vatana İhanet’’ Modası Okumak İçin


Güney Afrika’nın Yeni Damarları: Altyapı, Enerji ve Ticaret Koridorları Okumak İçin


Sahra Altı Afrika’nın Yoksulluğu & Yatırım Stratejisi Okumak İçin


Sahra Altı Afrika’nın Anlatılmayan Havacılık Sektörü Okumak İçin


Sahra Altı Afrika Yeniden Paylaşılıyor Okumak İçin


Çin’in Afrika’daki Varlığı ve Nijer Örneği Okumak İçin



Afrika Yatırım Stratejisi Okumak İçin


Afrı̇ka’da İş Bağlamak İçı̇n Kullanılan Klası̇k Yöntemler Tarı̇he Karışıyor!… Okumak İçin



Nijerya Yatırımları ve Türkiye Denklemi Okumak İçin

Afrika’daki Masun Yağışların Bilinmeyenleri! Okumak İçin 

Vietnam ve Filipinler’den İnşaat İşçisi mi Geliyor? Okumak İçin


Masonluk: İstanbul’daki Afrikalı Kardeşler Okumak İçin

Brezilya’nın Afrika’daki Varlığı Okumak İçin
Angola’nın Çin Ziyareti ve Türkiye Angola’yı Neden Önemsemeli? Okumak İçin

Bu Haberi Paylaş

Haberi sosyal ağlarınızda paylaşarak daha fazla kişiye ulaştırabilirsiniz.