Nijerya’da Kızışan Bilgi Savaşları

Afrika’nın en kalabalık nüfusa, devasa bir ekonomiye ve köklü bir demokrasi geçmişine sahip ülkesi Nijerya, son dönemde görünmez ama çok şiddetli bir savaşın merkezinde yer alıyor ve bunun adı:

Siber bilgi savaşı ve dezenformasyon.

Yayımlanan detaylı stratejik analizlere göre, yabancı otoriter güçler ve bölgesel aktörler, Nijerya kamuoyunun güvenini sarsmak, toplumsal ayrışmaları derinleştirmek ve ülkenin jeopolitik yönünü değiştirmek amacıyla organize sahte bilgi kampanyaları yürütüyor.

Nijeryalıların %79’u haber kaynağı olarak sosyal medyayı kullanıyor. Bu oran küresel ölçekte bir rekor olsa da, ülkeyi yalan haber ve manipülasyonlara karşı son derece kırılgan hale getiriyor.

Şimdi bu bilgi savaşındaki ana aktörlere ve yöntemlerine değineceğiz. Bu konular öylesine önemli ki; Nijerya’da yatırım planlayanların strateji geliştirmesine öncülük edecektirler.

Rusya

Nijerya’daki sahte bilgi operasyonlarının en aktif yürütücüsü Rusya’dır. Rus kaynaklı stratejiler birkaç ana kolda ilerlemektedir:

1. Gerçekte var olmayan yapay zekâ üretimi uzmanlar ve sahte gazeteci profilleri oluşturularak Nijerya medyasında Rusya ve askeri cunta yanlısı, Batı karşıtı makaleler yayımlatılmaktadır. Örneğin, çalınmış fotoğraflar ve sahte akademik unvanlarla üretilen “Dr. Manuel Godsin” karakterinin yazıları onlarca Afrika sitesinde dolaşıma sokulmuştur.

2. Nijerya’da 2024 yılında hayat pahalılığına karşı düzenlenen kitlesel protestolar sırasında Rusya bağlantılı Telegram kanalları, yerel sosyal medya fenomenlerine para ödeyerek “Putin bizi kurtar” veya “Çözüm ordu” söylemlerini yaymıştır. Bunun sonucunda protestolarda Rus bayrakları dalgalanmaya başlamıştır.
3. Nijerya’nın komşularındaki askeri darbeleri “modern Afrika direnişi” gibi göstererek demokrasiye olan güveni yıkmayı amaçlamaktadırlar.

Sahel Bölgesi Askeri Cuntaları

Nijerya’nın komşusu Niger’deki askeri cunta, Nijerya’nın kuzeyinde yoğun olarak konuşulan Hausa dilini hedef alan özel kampanyalar yürütmektedir.

Cunta yönetimi, yerel gazetecileri ve radyocuları kendi yanlarına çekmek için özel ağlar kurmuş, Nijerya hükümetinin ve uluslararası müttefiklerinin terör örgütlerini desteklediğine dair asılsız iddiaları dolaşıma sokmuştur. Kano eyaletinde yapılan araştırmalar, halkın yarısının “Fransa’nın terör gruplarıyla iş birliği yaptığı” yönündeki sahte haberlere inandığını göstermektedir.

Evet. Fransa’nın Afrika’daki günahları çok büyük. Ama burada objektif yaklaşarak Fransa’ya da yüklenmemek gerekir.

Çin

Çin kaynaklı bilgi operasyonları, doğrudan liderlik övgüsünden ziyade toplumsal huzursuzlukları ve seçim tartışmalarını tırmandırmaya odaklanmaktadır.

On binlerce sahte hesaptan oluşan dijital ağlar üzerinden Nijerya’daki protestolar, demokratik başarısızlıklar ve Batı müdahalesi temalı içerikler öne çıkarılmakta; böylece toplumda karamsarlık ve sisteme karşı inançsızlık körüklenmektedir.

Ancak bölge ile gerçekleştirdiğim görüşmeler ve sohbetlere göre ve benim de bu bölgedeki tecrübelerime dayanarak diyebilirim ki; Nijerya’daki Çin propagandasının başarıya ulaşması çok güç bir olasılıktır.

Bu Bilgi Savaşının Tehlikeleri

Seçimlerin “zaten hileli” olduğu algısını yayarak seçmen katılımını düşürmek ve insanları “Sorunu ancak güçlü bir askeri lider çözer” düşüncesine ikna etmek buradaki en önemli amaç ve tehlikelerden biridir.

Ayrıca ülkedeki etnik, dini ve ekonomik fay hatlarını kaşıyarak halkı birbirine ve devlete karşı kışkırtmak en tehlikeli oyunlardan bir diğeridir.

Nijerya’nın Batı ile olan stratejik ve ekonomik ortaklıklarını kopartıp ülkeyi otoriter bloklara yaklaştırmak amaçlanmaktadır. Ki buna İngiltere’nin izin vermesi neredeyse olasılık dışı olup bununla ilgili geçmişte çok önemli yayınlar yapmıştık.

Çözüm Nedir?

Nijerya’da yürütülen bu bilgi savaşı, sadece bir medya veya haber meselesi değil. Doğrudan ülkenin ulusal güvenliği ve demokratik geleceğiyle ilgili hayati bir tehdittir.

Algı operasyonları, halkın kendi hükümetini düşman olarak görmesine neden olmakta ve darbe rejimlerini cazip göstermektedir.

Ancak komşu ülkelerdeki tecrübeler, askeri darbelerin güvenlik getirmek bir yana, istikrarsızlığı ve ekonomik çöküşü daha da derinleştirdiğini kanıtlamaktadır. Nijerya’nın bu bilgi savaşında başarılı olabilmesi için dijital okuryazarlığı artırması ve bağımsız haberciliği koruması hayati önem taşımaktadır.

Vedat ÖZKAN

Yazar, Araştırmacı ve Öngörü Uzmanı

Yazar Vedat ÖZKAN‘ın Önceki Yazıları

Kabileden Geleceğe: Afrika’da Dijital Sürü Devrimi Okumak İçin   


Afrika’nın Gençliği Fırsat mı, Felaket mi? Okumak İçin


Afrika’da Bürokratik Soygun Okumak İçin 


Tarımda Sermaye Büyürken Derinleşen Çaresizlik Okumak İçin  


Afrika’da ‘’Vatana İhanet’’ Modası Okumak İçin  


Güney Afrika’nın Yeni Damarları: Altyapı, Enerji ve Ticaret Koridorları Okumak İçin  


Sahra Altı Afrika’nın Yoksulluğu & Yatırım Stratejisi Okumak İçin  


Sahra Altı Afrika’nın Anlatılmayan Havacılık Sektörü Okumak İçin


Sahra Altı Afrika Yeniden Paylaşılıyor Okumak İçin  


Çin’in Afrika’daki Varlığı ve Nijer Örneği Okumak İçin  



Afrika Yatırım Stratejisi Okumak İçin  


Afrı̇ka’da İş Bağlamak İçı̇n Kullanılan Klası̇k Yöntemler Tarı̇he Karışıyor!… Okumak İçin  



Nijerya Yatırımları ve Türkiye Denklemi Okumak İçin  

Afrika’daki Masun Yağışların Bilinmeyenleri! Okumak İçin 

Vietnam ve Filipinler’den İnşaat İşçisi mi Geliyor? Okumak İçin

Masonluk: İstanbul’daki Afrikalı Kardeşler Okumak İçin

Brezilya’nın Afrika’daki Varlığı Okumak İçin

Angola’nın Çin Ziyareti ve Türkiye Angola’yı Neden Önemsemeli? Okumak İçin