Şantiyelerin Vasıfsız Yöneticileri

Vedat ÖZKAN

Yazar, Araştırmacı ve Öngörü Uzmanı

İnşaat sahaları doğası ve işleyişi gereği her zaman vasıfsız kişileri istihdam etmeye eğilimli olup, tek sorun bunun böyle olduğunu kabullenmiyor olmamızdır.

Burada şantiyelerin vasıfsız yöneticilerini mercek altına alacağız. Çünkü, onlar emir alan saha ve ofis çalışanlarını bizzat seçerler veya seçtirirler. Ya da onları yöneterek maddi ve manevi sonuçlar doğururlar.

Bir zamanlar işinin uzmanı olan ancak ilerleyen yaşıyla beraber bu yeteneğini ve hareket kabiliyetini kaybetmeye başlayan yöneticileri de bazı yönleriyle vasıfsız yöneticiler grubuna dahil etmek son derece yerinde bir karar olacaktır.

Kısacası şantiyelerin vasıfsız yöneticilerini bu bakış açısıyla değerlendirdiğimizde daha işlevsel sonuçlara ya da vasıfsızlığın neler doğuracağını daha kolay anlayabileceğiz.

İstenmeyeni İstemek

Şantiyeler sıfırdan yaratılan organizasyonlar olup işin başlangıcı karışık olduğundan; bazen işin uzmanı olan yöneticilerin iş görme yöntemleri yanlış değerlendirilir.

İnşaat sahaları birçok kesimden çalışanı bir araya getirmesi ve zaman kısıtlılığı nedeniyle, her zaman hatta istisnasız bir biçimde vasıfsızlığı da beraberinde getirir.

Çünkü genel eğilim olarak yerleşik düzende uzmanlaşan kişilerin hepsi, şantiye yaşamının ruhsal gerilimli yapısına ayak uyduramaz.

Ayrıca şantiyelerin yeni yapılanma modeli olması da belirsizliği beraberinde getirir. Dolayısıyla bir güvence olarak, tanıdıklar ve akrabalar her zaman öncelikli tercih olur ve nitelikli çalışanı görev başına getirme olasılığını düşürmektedir.

Yüksek okul mezunu sayısı arttıkça hizmet ve kalitede düşüş yaşanır. Bu da yüksek okul mezunlarının ustalık gerektiren mesleklerden uzak durmasına önemli neden oluşturmaktadır.

Ayrıca sosyal medyanın oluşturduğu en önemli olumsuzluklardan biri, sabırsız ve üretkenlikten uzak insanı yaratması eğilim olarak vasıfsız yöneticilere kapı aralamasıdır.

Zamanında başarılı işler gerçekleştirmiş bir yönetici, artık yaşının ilerlemesiyle beraber bazı yeteneklerini kaybetmeye başlar. Bu da onun önemli noktaları gözden kaçırmasına sebep olduğu gibi işe alacağı diğer yönetici ve çalışanlar da genellikle kendi yaş grubuna hitap eden kişilerden oluşmaya ciddi oranda eğilimli olur.

Ayrıca daha önce şantiye yaşamında yer almamış ama yerleşik düzende benzer işi üstlenmiş kişilerin yöneticiliği karaktere bağlı olarak nitelikleri etkilemektedir.

Örneğin daha önce site yöneticiliği yapmış bir kişiye, kamp veya idari işler amirliği verilir ise; başarı olasılığı tamamen o kişinin karakteri ve yetenekleriyle ilişkili olacaktır.

Tüm bunlar, günümüzde bir şantiye ortamında vasıfsız bir yöneticinin ana çıkış noktalarını oluşturur.

Unutmayalım ki; genç nüfusun hızla azaldığı ve üniversiteli sayısının çoğalarak çıraklık görmeden bir gecede ustalaşarak formen statüsüne oturulması vasıfsız yöneticiyi her zaman doğurabilir.

Ve bunlar bilindiği sürece ve istenirse; bir şantiyede vasıflı idarecileri seçmek kolay olacağı gibi eldeki iyi olanı da tutmak kolaylaşacaktır.

Vasıfsıza Öncelik

Yöneticinin seviyesi yükseldikçe şirket çıkarları yerine kişisel egemenliğin sürdürülmesi devreye girer. Bu da vasıf içinde vasıfsızlık yaratır. Vasıflının veya yöneticinin hayatta kalabilmesi için vasıfsızın yolu açılır ve bunun için işveren ve üst yöneticiler her zaman manipüle edilebilir.

Çünkü şantiye yaşamında çok yönlü her şeyi düşünüp uygulamaya almak ve bu konuda başarılı olmak, çok az sayıda yöneticiye tanınan bir ayrıcalıktır.

İşte bu nedenle şantiyelerin vasıflı üst yöneticileri dahi şantiyelerde kendilerini güvence altına alabilmek adına, her zaman vasıflı birim yöneticileri yerine kendilerine itaat edecek idarecileri seçebilirler.

Şantiyelerde düzeni bozan önemli olaylardan bir diğeri ise; yöneticinin bizzat kendisine tehlike oluşturacak bir çalışanın proje için yararlı bir önerisini bilinçli olarak kabul etmemeye yönelerek, nitelikli çalışandan gelecek tehlikeyi önlemek ve orta vadede işlerin daha kontrolsüz ilerlemesi sağlanarak itaatsizlik yaratanın vasıfsız yönetim sonucu oyun dışı edilmesi sağlanabilmektedir.

Bu durum şantiyelerde iş görmenin niteliğini belirleyen bir diğer ana unsurlardan biri olup, belirli bir süre sonra kurulu düzen tıkanır ve bu vasıflı yöneticiler kendi yarattıkları anlayışın kurbanı olurlar.

Bir yandan şantiye maliyetlerini yükselttikleri gibi, suistimal içeren olayların da çoğalmasına nedenler oluşturdukları görülmektedir.

Önce Dost Sonra İstenmeyen

Şantiyelerin her kademesindeki vasıfsız yöneticilerini bir bütün olarak değerlendirmek gerekir!

Çünkü vasıfsız bir yöneticinin yaşı, cinsiyeti, işveren veya üst düzey yöneticilerle olan yakınlığı gibi kriterler çok farklı sonuçlar doğurabilmektedir.

Ama her şeye rağmen ilk işe başladıkları zaman genellikle sevimlidirler, her şeyi dinlerler ve her konuda emir verdikleri kişilere destek olacaklarını ve o güne kadar yaşanan sorunları çözeceklerini vaat ederler.

Ancak iş arkadaşlarına alışınca, onları tanıdıkça ve işleyişe vakıf olmaya başlayınca bir yandan yavaşça çuvallamaya başlarlar ve sahip olunan gerçek vasfına uygun değil etiket olarak kendisine tescillenmiş yöneticilik vasfına uygun hareket etmeye başlarlar.

İşe başladıkları günden o yana kendilerine destek olmuş personeli genellikte tam bu noktada dışlamaya başlarlar ve bu süre genellikle iki ile dört ay civarında bir periyottan oluşmakta ve tam olarak bu noktada birçok iş akışını ve düzeni bozmaya başlarlar.

Vasıfsızlığını bilip yönetimindeki kişilerin aklına önem verecek çok az sayıda şantiye yöneticisi vardır.

Aslında vasıfsız yöneticiler kendisine destek olan personeli hedef tahtasına almasının ana nedeni kendi yeteneklerinin farkında olmaları ama bunu yüksek sesle dillendirememeleri nedeniyle, yetenekliden kendisini koruma içgüdüsü sonucu gerçekleşmektedir.

Ayrıca, vasıfsız yöneticiler şantiyelerin yüksek oranda ruhsal gerilim yaşatması sonucunda; her zaman hainlik algısı yaratacak davranışlar sergilemeye eğilimli olduklarının diğer çalışanlar tarafından düşünüldüğü görülmektedir.

Şantiyelerde yöneticilik seviyesinde sorumluluk üstlenen vasıfsız kişiler, bazen projenin sonuna kadar işe devam ederler ve oradan da aynı şirketin diğer projelerine geçiş yaparlar. Aslında bu devamlılığı belirleyen ana unsurlardan birinin şirket ile olan bağlarıdır.

Yani her vasıfsız şantiye yöneticisi, proje bitiminden önce bilgisizlik nedeniyle işten ayrılacağını söylemek doğru olmaz. Ama işi icra eden vasıflı kişilerin etkinliğini azalttıkları bir gerçektir.

Kontrollü Vasıfsızlık

Her işveren ve yönetici inşaat sahasından para kazanmak ister!

İşin başında öngörüler belirlenir. Bazı projelerin kazanç oranları makul seviyede kalırken bazılarında bu oran muazzam seviyede yüksektir.

Vasıfsız yöneticinin eksik yönleri genellikle işin başında belli olmaz. Ama inşaat kuruluşuna projeyi veren işveren veya kamu kurumuyla idari hakediş düzenlenmeye başlandığında vasıfsız idarecilik ilk yaprak dökümünü gerçekleştirir.

Eğer bilinçli ve kontrollü olarak belirli bir oranda vasıfsız yönetici çalıştırılır ise, şantiyelerdeki vasıflı kişiler ile onları yarış haline sokmak, projelerin daha canlı olması ve bilinenin aksine daha işlevsel bir iş akışının oluşması sağlanabilmektedir.

Ama şantiyelerde dikkat edilmesi gereken en can alıcı noktalardan biri, aceleciliğin vasfı yok ettiğidir. Çünkü acelecilik sırasında algısal olarak sürekli öngörü gerektiren öncelikler atlanır.

İşverenin Rolü

Şantiyelerin işverenleri ve merkez ofis yöneticileri, konumları gereği genellikle öngörü oluşturmada zayıf yeteneklere sahip olduklarını kabullenmeleri gerekir ve taahhütlerindeki projelerin her kademesindeki yöneticileri bu bilinçle seçmelidirler.

Böylece, sınırlı bir sürede tamamlanması gereken şantiyelerde vasıfsız yöneticilerin yol açacağı zarar ve düzensizliği önemli ölçüde engellemiş olurlar.

Buradaki ana kriter, personel daha işe başlamadan kuralları olabildiğince yoruma kapalı olacak şekilde belirlemelerinden geçtiği unutulmamalıdır. 

Bazen işverenler her olaya müdahale ederek vasıflı yöneticileri yeteneklerine uygun değil, tam tersi kendi emir verme egolarını tatmin etmek için kullanmaları ya da tüm riskin işverende olması nedeniyle; kendini güvenceye almak için her konuya sahip olmaya çalışırken vasıflı yöneticide isteksizlik yaratarak kırılgan olan şantiye düzeninin daha da kötüleşmesine giden yolu açılabilmektedirler.

Ayrıca üniversite mezunu olmayan bir işverenin sahip olduğu inşaat kuruluşunda çalışan mühendisler ve yüksek okul mezunları bu işveren ile sürekli fikir ayrılığı içerisinde bulunmaları, her zaman kritik noktalarda yer alacak yöneticileri vasıflı olmaktan yoksun bırakabilir.

Genel bağlamda bazen vasıfsız yöneticiler bir tercih nedeni veya vefa borcu bu durumu doğurabilir. Önemli olan şantiye yöneticilerinin nasıl hareket edeceğinin her zaman inşaat kuruluşunun bizzat kendisi tarafından belirlenmesi durumunda tüm bu olumsuzluklar kontrol altında tutulabilir.

Çünkü şantiyelere en çok zararı işveren ve üst düzey yöneticilerin bilerek ya da bilmeyerek verdiği kararları sebep olurken; ardından vasıfsız yöneticilerin buna yol açtığının kabullenilmesi gerekir.

***

Herkese iyi baharlar diliyorum.

Yazar Vedat ÖZKAN‘ın Önceki Yazıları

Şantiyelerde İtaatsizliğin Bedeli Okumak İçin 

Şantiyelerde Hırsızlığın İncelikleri Okumak İçin 

Şantiyelerde Efsanevi Yaratık Hidra Okumak İçin 

Şantiyelerde Çobanlar ve Kasaplar Okumak İçin 

İşverenler Şantiyelerde Kendi Çalışanları Tarafından Nasıl Mağdur Ediliyor? Okumak İçin 

Şantiyelerde Eğitim ve Bilgi Ne Kadar Gerekli? Okumak İçin 

Şantiyelerde %10 Yedekli Çalışmak! Okumak İçin 

Afrika’daki Masun Yağışların Bilinmeyenleri! Okumak İçin 

Şantiyelerde Yaş Farkı Çatışmaları Okumak İçin 

İnşaat İşlerinde “Entrika” Okumak İçin 

Şantiye Tecrübesi Nedir? Okumak İçin 

Şantiyelerde Manipülasyon Okumak İçin 

Toplumsal Ayaklanmalarda Şantiye İşçisinin Oynayacağı Rol ve Etki Okumak İçin

Vietnam ve Filipinler’den İnşaat İşçisi mi Geliyor? Okumak İçin

Masonluk: İstanbul’daki Afrikalı Kardeşler Okumak İçin

İdeal Şantiye Kadrosu Okumak İçin

Brezilya’nın Afrika’daki Varlığı Okumak İçin

Angola’nın Çin Ziyareti ve Türkiye Angola’yı Neden Önemsemeli? Okumak İçin

Toplumsal Ayaklanmalarda Şantiye İşçisinin Oynayacağı Rol ve Etki Okumak İçin

Şantiyelerde İş Bulmak!… Okumak İçin

Şantiyelerde Etik & Ahlâk Okumak İçin

Şantiyelerde Din, Irk ve Cinsellik Okumak İçin

Şantiye Patolojisi Okumak İçin

Şantiyecinin El Kitabı Okumak İçin

Türkiye’nin Yurtdışı İnşaat Politikaları Okumak İçin

İdeal Şantiye Yönetimi Okumak İçin

Gerçek Yaşamdan Alıntı: İki Mühendisin Hikâyesi Okumak İçin

Şantiye İşçisi Okumak İçin

Şantiye Odaklı İnsan Kaynakları ve Liyakati Savunmanın Gereksizliği Üzerine Düşünceler Okumak İçin

İnsan Davranışlarının Şantiyelerde Keşfi Okumak İçin

İnşaatın İşverenini Bir de Böyle Değerlendirelim! Okumak İçin