Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılan ve Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayesinde sürdürülen ‘Sıfır Atık Hareketi’ 2024 yılı itibarıyla 7. yılını doldurdu.  Atıkların ekonomiyle yeniden entegrasyonunu hedefleyen hareket ile İller Bankası Genel Müdürlüğü Türkiye’nin farklı noktalarına 7 yıl içerisinde toplam 46 depolama, ayrıştırma ve transfer tesisinin kurulmasına destek oldu. Katı atık tesislerinde günlük 9 bin ton atık ayrıştırılıp ürün veya enerjiye dönüştürülüyor. İlbank, Genel Müdürlük Hizmet Binasında ve Bölge Müdürlüklerinde kurduğu Atık Geçici Depolama Alanları sayesinde birçok tasarruf ve kazanımlar elde etti.

İlbank’tan 7 Yılda 46 Katı Atık Tesisinin Kurulumuna Destek

Sıfır Atık Hareketi, hayata geçirildiğinden bu güne kadar israfın önlenmesi, çevre dostu uygulamaların yaygınlaştırılması, doğanın korunması, kaynakların daha verimli kullanılması, sürdürülebilir bir gelecek ve çevre bilincinin geliştirilmesi konusunda tüm Dünya’ya örnek oluyor.

Atıkların yeniden ekonomiye kazandırılmasını amaçlayan ve geri dönüşümü teşvik eden proje kapsamında İller Bankası Genel Müdürlüğü, Türkiye’nin farklı noktaların da 7 yılda 46 katı atık tesisinin kurulumuna destek oldu. Katı atık tesislerinde ayrıştırılan plastik, cam, metal ve kâğıt gibi geri dönüştürülebilir malzemeler yeniden kullanıma hazır hâle getirilirken, dönüşüme uygun olmayan atıklar ise çevreye zarar verilmeden modern tesislerde bertaraf ediliyor.

Günlük 9 Bin Ton Atık, Katı Atık Tesislerinde Enerji ve Ürüne Dönüştürülüyor

Türkiye’nin çeşitli noktalarına İlbank desteği ile kurulan ve çevreye zarar vermeden atıkların toplanması, ayrıştırılması, işlenerek geri dönüştürülmesi işlemlerinin yapıldığı tesislerde, günlük 9 bin ton atık ürün ve enerjiye dönüştürülüyor.

Katı atık tesisleri, sızıntı suyu arıtma, biyogaz üretimi ve atıktan türetilen yakıt gibi yenilikçi çözümleri ile çevrenin korunmasına ve enerji kaynaklarının verimli kullanılmasına katkı sağlıyor.

Katı Atık Tesisleri Çevre ve Hava Kirliğinin Önlenmesine Katkı Sağlıyor

Tesisler, atıkların düzenli depolama sahalarına gitmesini en aza indirerek çevre kirliliğinin önüne geçme konusunda da kritik bir rol oynuyor Düzenli depolama sahaları, yer altı su kaynaklarına ve ekosisteme zarar verebilecek tehlikeli sızıntılara yol açabilirken, katı atık tesislerinde uygulanan modern teknolojiler bu riskleri minimum seviyeye indiriyor. Sera gazı salınımının azaltılmasına destek olan tesisler, temiz enerji üretimi ve tasarruf sağlanması konusunda önemli yer tutuyor.

İlbank’ın Kendi Bünyesinde de Katı Atıkları Dönüştürüyor

İnsan ve çevre odaklı projelerin üretilmesi için tüm ekibiyle planlamalar yapan İller Bankası, Genel Müdürlük Hizmet Binası ve Bölge Müdürlüklerinde sıfır atık konusunda hassas bir çalışma yürütüyor.

Bu kapsamda Sıfır Atık Hareketi’ne tam destek veren İlbank’ın 7 yıl içerisinde gerçekleştirdiği tasarruf ve kazanımlar ise şu şekilde;

-Toplanan 150 ton kâğıt sayesinde 2.546 adet ağaç kesilmekten kurtardı.

-Atmosfere karışan sera gazı salınımının 31.719 kg azalmasına destek oldu.

-Toplam 1.010.809 kWh elektrik enerjisi ve 3967 metreküp su tasarrufu sağladı.

-Depolama alanından 609 metreküp tasarruf etti.

-Toplanan atık cam, plastik ve metaller ile 115 ton hammadde israfının önüne geçti.

-13390 litre bitkisel atık yağı geri dönüşüme göndererek doğaya karışmasını engellendi.

-Yaklaşık 65 ton yemek ve ekmek atığı hayvan barınaklarında değerlendirilmesine destek oldu.

-Organik atıklardan elde edilen 10 ton kompostu tesislerde gübre olarak kullandı.

-Kuruma bağlı hizmet binalarına yerleştirilen, 6 bölmeli atık kumbaraları personel tarafından aktif olarak kullanılıyor.

-Dönüşüme uygun olmayan atıklar ise çevreye zarar vermeden katı atık tesislerinde bertaraf ediliyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Depozito Saha Yönetimi Sistemi’ni (DSYS) 2025 yılı sonuna kadar 81 ilde hayata geçirecek. Bakanlık, Sıfır Atık Hareketi’nin yeni bir adımı olacak depozito sistemiyle ilgili merak edilen soruları yanıtladı.

Türkiye Çevre Ajansı’nın (TÜÇA) Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS), kamu ve özel sektör iş birliği ile hayata geçiriliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Başkanı Bendevi Palandöken ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Prof. Dr. Ferhat Pirinççi, hafta başında DSYS’nin faaliyetlerini tek çatı altında toplayacak şirketin kuruluş protokolünü imzaladı.

VATANDAŞA TEŞVİK BEDELİ ÖDENECEK

Emine Erdoğan himayesindeki Sıfır Atık Hareketi’nin yeni bir adımı olacak depozito sistemi sayesinde piyasaya sürülen zorunlu depozitoya tabi içecek ambalajların tüketilmesi sonrasında iade alınması ve vatandaşa teşvik bedeli ödenmesi sağlanacak. Depozito bedeli vatandaşın e-cüzdan hesabına iade edilecek. Bu bakiye, QR kod ile ödeme özelliği olan tüm POS cihazlarında, anlaşmalı mağazalar, restoran ve marketlerde kullanılabilecek. Biriken bakiye banka hesaplarına transfer edilebilecek. 

DOA MOBİL, UYGULAMA MARKETLERİNDE

Tüketicilerin iade süreçlerinde kullanacağı mobil uygulama “Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)” da kullanılmaya başlandı. Bu sayede cep telefonlarına DOA uygulamasını yükleyen vatandaşlar depozito iade makinelerine QR kod okutup iade ettikleri ambalajlara karşılık gelen teşvik bedelini dijital cüzdanlarında biriktirebilecek.

DOA İLE İLGİLİ MERAK EDİLEN SORULAR VE CEVAPLARI

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Depozito Saha Yönetimi Sistemi ile ilgili merak edilen soruları yanıtladı.

1-Depozito Yönetim Sistemi (DYS) nedir?
Depozito Yönetim Sistemi, belirli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketilmesi sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayalı bir sistemdir.

2-Depozito ne sağlar?
– Ambalajları kaynağında ayrı toplamaya, geri dönüşüm değerinin korunmasına ve yükseltilmesine,
– Birincil ham madde yerine kullanılarak doğal kaynakların korunmasına, ikincil ham madde kullanımıyla enerji sarfiyatının azaltılmasına,
– Karbon emisyonlarının azaltılmasına ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine ulaşılmasına, Sıfır Atık ve döngüsel ekonominin desteklenmesine katkı sağlanır.

3- Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulaması nedir?
Tüketicilerin iade süreçlerinde kullanacağı mobil uygulamadır. Bakanlık tarafından tescil edilmiş makineler ve manuel iade noktalarında tüketiciler, DOA mobil uygulamasını kullanarak depozito iadelerini gerçekleştirecek. 

4-DOA uygulaması nasıl çalışır?
Android ve iOS store mağazalarından uygulama ücretsiz indirilir. Karekod okutularak çalışan uygulama ile depozito iade makinelerine bırakılan ambalajlar için depozito bedeli tüketicinin e-cüzdanında birikir. Bu bakiye, QR kod ile ödeme özelliği olan tüm POS cihazlarında, anlaşmalı restoran ve marketlerde kullanılabilir.

5-DOA bankacılık sistemine entegre midir?
Tüm finansal akışlar Türkiye Emlak Katılım Bankasının alt yapısı üzerinden DOA mobil uygulaması altında e-cüzdan entegrasyonu ile yürütülür. Biriken bakiye banka hesaplarına da havale edilebilir.

6-Uygulama Türkiye genelinde ne zaman başlayacak?
Sakarya’da başlatılan uygulama 2025 yılı sonuna kadar ülke genelinde her il ve her ilçede hayata geçirilecek.

7-DOA’ya hangi kurum ve kuruluşlar destek veriyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansının (TÜÇA) sistem yöneticisi olarak yer aldığı depozito yönetim sistemi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) iş birliği ile yürütülecek.

8-Yılda ne kadar ambalajda geri kazanım sağlanacak?
Türkiye genelinde 783 bin kilometrekarelik coğrafyada yılda yaklaşık 25 milyar adet ambalajın toplanması öngörülüyor.

9-Ne kadar üründe DOA logosu var?
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü iş birliği ile 1 Ağustos 2023’ten bu yana 22 milyar adet içecek ambalajı işaretlenip piyasaya sürüldü.

10-DOA ile yıllık ne kadar kazanç elde edilecek?
Ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 520 milyon euro katma değer sağlanacak.

11-Hangi ambalajlara depozito ödenecek?
Cam, plastik ve alüminyum malzemeden yapılmış 0,1 L ile 3 L arasındaki tek kullanımlık ambalajlar zorunlu depozito kapsamına alındı. Üzerlerinde depozito logosu olan bu ambalajlar için depozito bedeli ödenecek.