4. Ünite için reaktör basınç kabı, Rosatom Devlet Şirketi tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Santrali sahasına teslim edildi. Ekipmanlar, Rosatom’un yüksek kapasiteli nükleer santraller için reaktör ekipmanı üretiminde uzmanlaşmış makine imalat bölümünün bir kuruluşu olan Atommash fabrikasında (Volgodonsk, Rostov Bölgesi) üretildi. Reaktör kabının yanı sıra, kargo gemisi 3. Ünite için ekipman kilidi ve 4. Ünite için basınçlandırıcıyı da teslim etti.

Ekipmanlar, karayolu ve deniz yoluyla kombine taşımacılıkla teslim edildi. Reaktör kabı, üretici tesisten iskeleye özel bir kundağı motorlu platformla teslim edildi. Ardından, gemi deniz yoluyla 3.000 kilometreden fazla yol kat ederek Akkuyu Nükleer Güç Santrali sahasındaki Doğu Kargo Terminali’ne ulaştı. Güvenlik yönetmeliklerine sıkı sıkıya uyularak gerçekleştirilen boşaltma işleminin ardından ekipman bir depolama tesisine gönderildi. Reaktör basınç kabı burada giriş muayenesinden geçirilecek ve güç ünitesindeki belirlenen yerine kuruluma hazır hale getirilecek.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergey Butskikh, Akkuyu NGS 4. Ünitesi için reaktör basınç kabının teslimatı hakkında şunları söyledi: “Reaktör basınç kabı, bir nükleer güç ünitesinin temel bileşenidir. Santralin çalışması sırasında kap içinde kontrollü bir zincirleme reaksiyon meydana gelir. Reaktör aynı zamanda bir nükleer santralin kalbi olarak da bilinir. Bu ekipman halihazırda 1, 2 ve 3. Ünitelere kurulmuştur. 4. Ünite için kabın gelişi, Akkuyu NGS’nin dört ünitesinin tamamı için reaktör teslimatını tamamladığımız anlamına geliyor.”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Dr. Zafer Demircan başkanlığındaki ilgili Bakanlık ve Dairelerinden oluşan bir heyet, Rosatom tarafından inşa edilen Akkuyu NGS sahasına iki günlük ziyareti gerçekleştirdi.

Ziyaret sırasında, Türk Bakanlık ve Daireleri, Nükleer Düzenleme Kurumu, Rosatom Devlet Şirketi, Akkuyu Nükleer ve projenin ana yüklenicilerinin temsilcileriyle koordinasyon toplantıları düzenlendi. Koordinasyon toplantılarına Maliye ve Hazine Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) ve Düzenleyici Teknik Destek Kuruluşu (NÜTED), Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ), Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) temsilcilerinin yanı sıra inşaat bölgesi yönetiminden yetkililer katıldı. Rus tarafını Akkuyu Nükleer A.Ş. ve projenin ana yüklenici kuruluşları temsil etti.

Taraflar, projenin durumu, finansmanı, lisanslanması, işletme personelinin eğitimi, fiziksel koruma ve diğer konuları görüştü. Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergey Butckikh, ziyaretçilere inşaatı devam eden NGS’nin ana tesislerini gezdirdi: 1. Ünitenin reaktör binası, ana ekipmanların kurulumunun tamamlandığı güç çıkış sistemi ve ortak istasyon tesisleri.

Video konferans yoluyla toplantıya katılan Rosatom Kurumsal Gelişim ve Uluslararası Ticaret Birinci Genel Müdür Yardımcısı Kirill Komarov , “Nükleer santral inşaatı, çok sayıda tarafın dahil olduğu büyük ölçekli bir altyapı projesidir. Yakın koordinasyonun sağlanması, başarılı bir şekilde uygulanmasının koşullarından biridir. Türk yetkililerle yapıcı diyaloğu takdir ediyor ve projenin istikrarlı gelişiminin devam edeceğine inanıyoruz.” dedi.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Anton Dedusenko şunları kaydetti: “Proje, değişen dış koşullar altında yürütülüyor. Projenin kesintisiz finansmanını sağlamak ve sahadaki çalışma planının uygulanmasını sağlamak için Türk tarafıyla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz. Katılımcıların karşılıklı anlayışı ve proje üzerinde ortak çalışma deneyimi, projenin ilerici bir şekilde uygulanmasının anahtarı olmaya devam ediyor.”

Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Zafer DEMİRCAN , “Büyüyen ekonomimiz, çevre dostu bir temel yük kaynağına ihtiyaç duyuyor ve nükleer enerji bunu sağlıyor. Saha ziyaretimiz sırasında proje çalışmaları hakkında gerekli tüm bilgileri aldık. Akkuyu NGS projesi, katılımcı taraflar arasında sürekli iş birliği içinde yürütülüyor.” dedi.

Görüşmelerin ardından taraflar, projenin mutabık kalınan takvime uygun şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla birlikte çalışmak konusunda mutabık kaldı.

Akkuyu NGS, Türkiye Cumhuriyeti’nde inşa edilen ilk nükleer santraldir. Akkuyu NGS projesi, Rus tasarımı 3+ Nesil VVER reaktörlerle donatılmış dört güç ünitesinden oluşmaktadır. Her bir güç ünitesinin kapasitesi 1200 MW olacaktır. Akkuyu NGS, küresel nükleer endüstride Yap-Sahip Ol-İşlet modeline göre uygulanan ilk projedir. Rusya, ilgili tüm ülkelerle bilimsel iş birliğini aktif olarak geliştirmektedir.

Nükleer santralin dört güç ünitesi ve yardımcı binalarının tesislerinde inşaat ve montaj çalışmaları devam ediyor

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin üçüncü güç ünitesinin inşaat sahasında, türbin adasının kilit tesislerinden biri olan makine dairesinin duvarlarında betonlama çalışmaları tamamlandı. Duvarların dikilmesi, binanın çatısının inşası ve türbin tesisi ekipmanlarının montajı için bir hazırlık aşamasıdır.

Duvarların inşası sırasında toplam 13.100 metreküpten fazla beton döküldü ve yaklaşık 2.200 ton donatı döşendi. Çalışmalar, zemin seviyesinden 41,9 m yüksekliğe kadar çeşitli kotlarda, kendiliğinden yerleşen beton karışımı kullanılarak birkaç aşamada gerçekleştirildi. Bu teknoloji, yapıların yüksek güvenilirliğini ve her türlü dış etkiye karşı dayanıklılığını garanti eder.

Beton karışımı, donatı ve kalıp temini için çeşitli tipte pompa ünitelerinin yanı sıra kule ve kamyon vinçleri kullanıldı. Betonlamanın son aşamasında 70’ten fazla uzman görev aldı: beton işçileri, donatı işçileri, kaynakçılar, montajcılar ve yardımcı personel.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergey Butskikh;

“Üçüncü blokta bir diğer önemli inşaat çalışması tamamlandı: Elektrik üretiminin ana ekipmanlarının çalışacağı temel tesis olan türbin binasının duvarları tamamen betonlandı. Bu sayede, bir sonraki aşamaya, yani vinçlerin kurulumuna ve makine dairesinin çatı yapılarının montajına geçilmesi için gerekli koşullar yaratıldı. ” dedi.

İlk ünitede devreye alma çalışmaları devam etmektedir. Güç ünitesinin tüm sistemleri ve elemanları kademeli olarak işletmeye hazır hale getirilmekte ve tasarım parametrelerine uygunlukları titizlikle kontrol edilmektedir. Buna paralel olarak, diğer güç ünitelerinde de inşaat ve montaj çalışmaları sürdürülmektedir. Akkuyu NGS sahasındaki tüm çalışmalar uluslararası güvenlik ve kalite standartlarına uygun olarak yürütülmekte ve bağımsız denetim kuruluşları ile ulusal düzenleyici kurum olan Türkiye Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK) tarafından titizlikle denetlenmektedir. 

Özbekistan’ın Cizzak bölgesinde Rus tasarımıyla hayata geçirilen RITM-200N reaktörlü düşük güçlü NGS projesi kapsamında Sivil ve Montaj Üssü (TEÜ) CEB Endüstriyel Binalarının inşaatına başlandı.

Sivil ve montaj üssü, düşük güçlü NPP ünitelerinin tüm inşa süresi boyunca idari ve üretim binaları için gerekli alanları sağlayacak. Ayrıca bu alana bir depo ve ön montaj atölyeleri yerleştirilmesi planlanıyor.

Özbekistan Cumhuriyeti’ndeki NGS İnşaat Projesi Direktörü, Atomstroyexport JSC Başkan Yardımcısı Pavel Bezrukov : “Şu anda Rosatom Mühendislik Bölümü, Rus tasarımı reaktörlerin işletilmesinde uzun yıllara dayanan deneyime dayanan son teknoloji ürünü bir gelişme olan RITM-200N reaktör tesislerine sahip düşük güçlü bir NGS için dokümantasyon hazırlama çalışmalarına devam ediyor. Rus düşük güçlü NGS projesi, Özbekistan’a önümüzdeki on yıllar boyunca garantili bir elektrik hacmi sağlayacak ve tüm bölgede nükleer endüstrinin gelişimi için temel oluşturacak” dedi.

Ülkenin Neden Nükleer Santrale İhtiyacı Var?

Özbekistan’da inşa edilecek nükleer santral, ülkenin enerji sistemi için bir baz yük elektrik kaynağı olacak. İlk ünitenin 2029 sonlarında kritik duruma geçmesi planlanıyor. Üniteler birer birer devreye alınacak.

Özbekistan’ın enerji talebinin 2050 yılına kadar neredeyse iki katına çıkacağı tahmin ediliyor. Özbekistan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’na bağlı Nükleer Enerjiyi Geliştirme Ajansı (UzAtom) Direktörü Azim Akhmedkhadjaev konuyla ilgili olarak şunları ifade etti: “Hem büyük nükleer güç santralleri hem de küçük modüler reaktörler olmak üzere tüm dünyada yeni nükleer tesislere olan ilginin arttığını görüyoruz. Rosatom ile daha geniş bir iş birliğinin enerji sektörümüzü gelişmiş nükleer enerji teknolojileriyle güçlendireceğine inanıyoruz.” dedi.

Proje, Özbekistan’ın Cizzak bölgesinde her biri 55 megavatlık 6 reaktörden oluşan 330 megavat kapasiteli bir nükleer güç santralinin inşasını kapsıyor. AtomStroyExport’un (ASE) genel yükleniciliğini üstleneceği nükleer inşaat projesinde yerel şirketler de yoğun olarak yer alacak.

Sahanın nükleer güç santraline uygunluğunu teyit etmek için sahada mühendislik araştırmaları yürütüldü. ASE’ye göre, Eylül ayında arazi etüdü, inşaat kampı ve altyapının kurulması ile sahadaki inşaat çalışmalarının başlaması planlanıyor.

Denenmiş ve Test Edilmiş

Anlaşmada sözü edilen reaktörler, 60 yıl hizmet ömrüne sahip su soğutmalı su moderatörlü RITM-200 reaktörleri olma özelliği taşıyor. Reaktör tasarımı çalışmaları 2001’de Rus nükleer mühendislik şirketi OKBM Afrikantov’da başladı. Reaktöre entegre edilmiş küçük boyutlu bir buhar üretim ünitesi, daha yüksek enerjili bir çekirdek ve kompakt bir ısı değişim yüzeyine sahip bir buhar jeneratörü, RITM-200’ün en önemli avantajlarını oluşturuyor. Güvenlik ve kontrol sistemleri en son doğal güvenlik ve çevre koruma gerekliliklerine uygun olan bu tip reaktörler, kullanım kolaylıkları bakımından da öne çıkıyor.

2012’den bu yana, Rus 22220 Projesi kapsamındaki 5 çok amaçlı nükleer buzkıran için 10 adet RITM-200 tipi reaktör üretildi. Halihazırda faaliyet gösteren Arktika, Sibir ve Ural buzkıranlarına 6 reaktör yerleştirildi.  Yakutia ve Çukotka buzkıranlarının inşası da tamamlanmak üzere.

RITM-200 reaktörleri ayrıca Çukotka bölgesindeki Baimsky GOK maden sahasına güç sağlamak için yüzer güç ünitelerine de kurulacak. Aynı reaktör tasarımının karadaki bir modifikasyonu olan RITM-200N ise, küçük ölçekli Yakutistan NGS’nin 1’inci Ünitesine yerleştirilecek.

Talep Gören Küçük Ölçekli Nükleer Santraller

Diğer ülkeler de Rus tasarımı küçük modüler reaktörlere ilgi gösteriyor. Bu yılın mayıs ayı sonunda Rus hükümeti Myanmar’da küçük ölçekli bir nükleer güç santralinin inşasında iş birliğinin temel ilkelerin belirleyen anlaşma taslağını onayladı. Anlaşma, bu ülkede asgari 110 MW elektrik kapasitesine sahip bir küçük ölçekli nükleer santralin inşa edilmesini öngörüyor. Santral, Rus su soğutmalı su moderatörlü reaktörlerle donatılacak. Rosatom tarafından geliştirilen ve Myanmar temsilcileriyle mutabık kalınan anlaşma, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili diğer federal yürütme organları tarafından onaylandı.

RITM-200 reaktöre sahip küçük ölçekli nükleer santraller diğer ülkelerin ilgi gösterdiği tek teknoloji değil. Aleksey Likhachev, Hindistan Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı ve Hindistan Hükümeti Atom Enerjisi Departmanı Sekreteri Ajit Kumar Mohanty ile bir araya geldi. Likhachev ve Mohanty, Seversk’te, Proryv Projesi kapsamında inşa edilen kurşun soğutmalı hızlı nötron BREST-300-OD reaktörü ve sahada kullanılmış yakıt, yeniden işleme ve taze yakıt üretim/yeniden imalat ünitelerinden oluşacak tanıtım amaçlı enerji üretim tesisinin şantiyesinde bir araya geldi. UAEA sınıflandırmasına göre BREST-OD-300, 300 MW’ kadar kapasiteye sahip düşük güçlü reaktör olarak değerlendiriliyor.

20 Haziran’da St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu kapsamında, Devlet Şirketi Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhaçev ve Kazakistan Cumhuriyeti Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Almasadam Satkaliev, Kazakistan Cumhuriyeti’nde nükleer santral inşa etme projesinin hayata geçirilmesini görüşmek üzere bir araya geldi.

Toplantıda, proje hazırlama ve uygulama aşamalarını, etüt çalışmalarını, EPC sözleşmesinin imzalanmasını ve proje dokümantasyonunun oluşturulmasını öngören Yol Haritası onaylandı.

Ayrıca, Kazakistan Nükleer Güç Santralleri LLP (KNPP LLP) ile Atomstroyexport JSC (Rosatom Mühendislik Bölümü), Almatı ili Jambıl ilçesinde projenin hayata geçirilmesinde işbirliğinin temel ilkelerini tanımlayan bir çerçeve anlaşması imzaladı.

Proje, atom enerjisinin barışçıl kullanımına yönelik devletlerarası iş birliği çerçevesinde yürütülmekte olup, enerji güvenliğinin sağlanması ve Kazakistan ekonomisinin karbonsuzlaştırılması gibi stratejik hedeflere ulaşılmasını amaçlamaktadır. Taraflar, Kazakistan için stratejik öneme sahip olan projenin mümkün olan en kısa sürede hayata geçirilmesinin önemini vurgulamaktadır.

“Kazak tarafının, Kazakistan’da bir nükleer santral inşa edecek uluslararası konsorsiyuma liderlik etmemiz için bize duyduğu güveni takdir ediyoruz. Bu ülke, nükleer endüstride güvenilir tarihi ortağımız olmuştur. Güvenilirliğini, güvenliğini ve verimliliğini kanıtlamış Rus nükleer teknolojilerinin, Kazakistan halkına hizmet ederek enerji egemenliğini güçlendireceğine inanıyoruz,” dedi Aleksey Likhachev .

Almasadam Satkaliev, “Kazakistan’da bir nükleer santral inşa etmek, ülkenin enerji sektörünün sürdürülebilir kalkınmasını sağlamaya yönelik kapsamlı bir stratejinin parçasıdır. Yüksek düzeyde güvenlik ve üretim yerelleştirmesi sağlamak için ortaklarımızla yakın ve şeffaf bir iş birliği içinde olmayı dört gözle bekliyoruz,” dedi .

Rusya, ilgili tüm ülkelerle aktif olarak iş birliğini teşvik etmektedir. Birçok büyük ölçekli uluslararası proje devam etmektedir. Rosatom ve birimleri bu faaliyetlere aktif olarak katkıda bulunmaktadır.

St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu (SPIEF), BDT ekonomik alanındaki en önemli etkinliklerden biridir. Roscongress Vakfı tarafından işletilen Forum, 1997’den beri her yıl düzenlenmektedir. SPIEF, Rusya’nın, gelişmekte olan pazarların ve bir bütün olarak dünyanın karşı karşıya olduğu modern ekonomik sorunların eylem odaklı tartışıldığı; pratik kararlar alındığı; yenilikçi büyük ölçekli projelerin başlatıldığı; ve küresel ekonominin modern koşullara uyarlanmasına yönelik yeni yaklaşımların somut bir şekilde şekillendiği önemli bir küresel etkinlik olarak ün kazanmıştır. 2024 yılında Forum’a 139 ülkeden 21.800’den fazla kişi katılırken, imzalanan anlaşmaların değeri 6,49 trilyon rubleyi aştı. SPIEF 2025’in ana teması “Ortak Değerler: Çok Kutuplu Bir Dünyada Büyümenin Temeli”dir. Program, genel oturum, stratejik oturumlar, tartışmalar ve iş kahvaltıları da dahil olmak üzere çeşitli formatlarda 150’den fazla etkinliği kapsamaktadır. Bu yılki Forum’un konuk ülkesi Bahreyn Krallığı’dır.

Rosatom Devlet Atom Enerjisi Şirketi, enerji, makine imalatı, inşaat ve diğer sektörlerde varlıkları bulunan çok işletmeli bir holding şirketidir. Stratejisi, rüzgar enerjisi de dahil olmak üzere düşük karbonlu enerji üretimi geliştirmeyi öngörmektedir. Devlet Şirketi, 10 ülkede çeşitli uygulama aşamalarında 39 santral ünitesi (altı küçük ünite dahil) ile nükleer santral inşası sipariş portföyü açısından dünyada ilk sırada yer almaktadır. Rosatom’un faaliyetleri ayrıca yenilikçi nükleer olmayan ürünler, lojistik ve Kuzey Deniz Rotası’nın geliştirilmesinin yanı sıra çevre projelerinin uygulanmasını da kapsamaktadır. Devlet Şirketi, yaklaşık 420.000 kişiyi istihdam eden 450’den fazla işletme ve kuruluşu bir araya getirmektedir.

Akkuyu NGS sahasında deniz suyu arıtma tesisi faaliyete geçti. Günde 1.000 metreküp kapasiteli iki modülden oluşan tesis, Akkuyu NGS’ye genel ihtiyaçlar ve yangın güvenlik sistemleri için tuzdan arındırılmış su sağlayacak. Deniz suyu, tuzdan arındırma kompleksinin özel buharlaştırıcı ünitelerinde buharlaştırma ve yoğunlaştırma yoluyla yüksek saflıkta bir damıtığa dönüştürülecek ve bu sudan ultra saf kimyasal olarak tuzdan arındırılmış su üretilecek. Tuzdan arındırma tesisinde gelecekte içme suyu kalitesinde su elde etmek de mümkün olacak. Bu amaçla tesis, damıtığın su arıtma standartlarına tam uygun olarak mineral tuzlarla doyurulacağı özel bir mineralizasyon ünitesi ile donatılmıştır.  

Akkuyu Nükleer JSC Genel Müdürü Sergei Butckikh “NGS’nin tüm ömrü boyunca faaliyet gösterecek ilk başlangıç ​​kompleks altyapı tesislerini kademeli olarak devreye alıyoruz. Ortak istasyon tuzdan arındırma tesisinin faaliyete geçmesi, kesintisiz su temininin sağlanması açısından önemli bir olaydır ve bu nedenle genel olarak NGS’nin güvenilir bir şekilde işletilmesi için önemli bir rol oynamaktadır. Bu aynı zamanda nükleer enerjinin avantajlarından biridir: NGS, faaliyete geçtikten sonra üretilen elektrikten kendisine su sağlayacaktır. Tuzdan arındırma döngüsü tamamen çevre dostudur. Kullanımdan sonra denize geri dönen su, hem sıcaklık hem de kimyasal bileşim açısından Türk ve uluslararası standartlara uygun olacaktır” dedi.

Rosatom, Issyk-Kul bölgesinde 100 MW’lık bir rüzgar santrali inşa etmeyi planlıyor. Bu, rüzgar üretiminde Rusya’nın ilk ihracat projesi oldu.

Rosatom Yenilenebilir Enerji A.Ş. (Rosatom Devlet Şirketi’nin bir kuruluşu) ile Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu, rüzgar enerjisi alanında işbirliğini öngören bir yatırım anlaşması imzaladı.

Belge, Kırgız Cumhuriyeti Enerji Bakanı Taalaibek Ibraev, Rosatom Yenilenebilir Enerji A.Ş. Genel Müdürü Grigory Nazarov ve NovaWind Kyrgyzstan LLC Genel Müdürü Dmitry Andreyev tarafından imzalandı. Daha önce, Eylül 2024’te, gelecekteki rüzgar santralinin bulunduğu yere bir zaman kapsülü yerleştirilmişti.

Anlaşma, Kırgız Cumhuriyeti, Issık-Göl bölgesi, Balıkçı, Kok-Moinok köyünde 100 MW kurulu güce sahip bir rüzgar santralinin inşası ve işletilmesi için bir yatırım projesinin uygulanmasını ve rüzgar santrali tarafından üretilen elektriğin satışını öngörüyor. Tasarım ve araştırma çalışmaları ile ekipman sözleşmelerinin 2025 yılında başlaması planlanıyor.

Rosatom Yenilenebilir Enerji JSC Genel Müdürü Grigory Nazarov; “Bu Anlaşmanın imzalanması, dost ülkelerde yenilenebilir enerji projelerinin tutarlı bir şekilde uygulanmasında bir başka adımdır. Rosatom, rüzgar çiftliklerinin inşası ve işletilmesi için gerekli tüm yetkinliklere sahiptir. Rusya’da uygulanan rüzgar enerjisi projelerinin toplam kapasitesi halihazırda 1 GW’ı aşmıştır. Bu tür tesislerin inşasının yalnızca enerji sisteminin kalitesini ve güvenilirliğini iyileştirmekle kalmayacağına, aynı zamanda Cumhuriyet sakinleri için yeni işler ve yetkinlikler yaratacağına inanıyorum” dedi.

Devlet Atom Enerjisi Kurumu “Rosatom”

Devlet Atom Enerjisi Kurumu Rosatom’un rüzgar enerjisi bölümü, rüzgar enerjisi endüstrisindeki projelerin entegratörü olarak hareket ederek, rüzgar enerjisi santralleri (RES) tasarımından bakımına kadar tüm görev yelpazesini verimli bir şekilde çözmektedir. Volgodonsk’taki Atommash Tesisi, 2,5 MW rüzgar türbinleri için hub, nacel, jeneratör ve soğutma sistemlerinin üretimini organize etmiştir. Ekipman yerelleştirme düzeyi %68’dir. Yakın gelecekte %80-85’e ulaşması planlanmaktadır. Şu anda, güney Rusya’daki dokuz rüzgar enerjisi santrali dahil olmak üzere 1.035 MW rüzgar enerjisi kapasitesi başarıyla devreye alınmıştır. Rosatom, toplamda 2027 yılına kadar yaklaşık 1,7 GW toplam kapasiteli rüzgar enerjisi santrallerini devreye almayı planlamaktadır (mevcut devreye alınmış kapasiteler dikkate alınarak), bu da bölümün Rusya yenilenebilir enerji kaynakları pazarında liderlerden biri olmasını sağlayacaktır.

Rosatom Devlet Şirketi, Kırgız Cumhuriyeti ile birlikte enerji sektöründe stratejik projeler yürütmektedir. Ocak 2022’de Rosatom ve Cumhuriyet Enerji Bakanlığı, RITM-200N reaktör ünitesine dayalı düşük güçlü nükleer santrallerin inşasında işbirliğine ilişkin bir mutabakat imzaladı. Ayrıca bilimsel ve teknik personelin niteliklerini iyileştirmek için ortak çalışma sağlanmaktadır. Rostam, Kırgız Cumhuriyeti’nde küçük hidroelektrik santrallerinin inşasına ilişkin projenin uygulanmasında aktif olarak yer almaktadır: 5,9 MW kapasiteli Leilek HES, 28 MW kapasiteli Jerui HES, 30 MW kapasiteli Chandalash HES.

2023’ten bu yana sağlık hizmetlerinde nükleer teknolojinin enerji dışı uygulamaları konusunda iş birliği yapılıyor. Özellikle, Ulusal Onkoloji ve Hematoloji Merkezi (NCOH) temelinde, onkolojik ve diğer hastalıkların ileri tanı ve tedavi yöntemlerinin uygulanacağı bir radyofarmasötik eczane ve moleküler görüntüleme merkezinin kurulmasından bahsediyoruz.

Rusya dost ülkelerle aktif olarak işbirliği geliştiriyor. İç ekonomi ihracat potansiyelini artırıyor, tüm dünyaya mal, hizmet ve hammadde tedarik ediyor. Büyük yabancı enerji projeleri uygulanmaya devam ediyor. Devlet Atom Enerjisi Şirketi Rosatom (Rosatom) ve bölümleri bu çabada aktif rol alıyor.

19 Aralık 2019’da, Rosatom’un Elektrik Enerjisi Bölümü’nün bir parçası olan Rosenergoatom tarafından geliştirilen bir proje olan yüzen nükleer santral (FNPP) ilk olarak izole Chaun-Bilibino şebekesine bağlandı. O zamandan beri, çıktısını istikrarlı bir şekilde artırdı.

19 Aralık 2024 itibariyle FNPP, Chukotka’daki Chaun-Bilibino enerji merkezine yaklaşık 978 milyon kWh elektrik sağladı. Bu, bölgenin bir yıldan fazla enerji ihtiyacını karşılamaya yeterlidir.

Şu anda nükleer güç, Chaun-Bilibino şebekesindeki enerji karışımının %88’ini oluşturuyor ve FNPP %60’ın üzerinde katkıda bulunuyor. Santralin istikrarlı çıktı büyümesi, özellikle Bilibino Nükleer Santrali’nin 2025’in sonlarında devre dışı bırakılması planlandığı için artan talebi karşılama kapasitesini gösteriyor. FNPP’nin yılda 429 milyon kWh’lik tasarım kapasitesi, Bilibino santralinin emekliye ayrılan kapasitesini (yılda yaklaşık 100 milyon kWh) telafi etmek ve geçen yıl rekor düzeyde %15 artış gören bölgenin artan enerji talebini karşılamak için çok önemlidir.

FNPP’nin temel rollerinden biri, Baimskaya cevher bölgesindeki büyük ölçekli madencilik projeleri için istikrarlı bir enerji tedariki sağlamaktır. Tüketicileri arasında, olası Baimsky madencilik ve işleme kompleksinin temel taşı olan Peschanka yatağı da bulunmaktadır.

FNPP Vekil Müdürü Andrey Zaslavsky “Fırsatımızdan bu yana üretimimizi istikrarlı bir şekilde artırdık. 2020’de 127 milyon kWh ürettik, bu 2021’de 175 milyon kWh’e ve 2024’te 250 milyon kWh’e çıktı. Arktik ve Uzak Kuzey’de beş yıllık başarılı operasyon, Rosatom’a bu tür tesisleri yönetme konusunda paha biçilmez bir uzmanlık kazandırdı. Bu deneyim, Rosatom’un küçük nükleer enerji alanındaki yeni projelerinin temelini oluşturarak, Küçük Modüler Reaktör (SMR) teknolojisini kullanarak uzak ve izole bölgelerin geliştirilmesini sağladı. FNPP’ye ek olarak Rosatom, Çukotka’daki Cape Nagleyynyn’de dört reaktörlü yeni bir yüzer nükleer santral ve Yakutistan’daki Ust-Kuyga’da en son RITM-200 reaktörüne sahip kara tabanlı bir SMR üzerinde de çalışıyor” dedi.

FNPP “Akademik Lomonosov”, ısı enerjisi çıkışı olmadan çalıştığında Pevek şebekesine yaklaşık 70 MW elektrik sağlıyor. Maksimum ısı üretim modunda yaklaşık 44 MW sağlıyor. Pevek’in nüfusu 4.000’in biraz üzerindeyken, FNPP 100.000’e kadar nüfusa sahip bir şehre güç sağlama potansiyeline sahip.

FNPP, ilk olarak Aralık 2019’da Chaun-Bilibino şebekesine bağlandı ve bu, POWER dergisi tarafından yılın altı önemli küresel nükleer enerji etkinliğinden biri olarak kabul edilen bir dönüm noktasıydı. 2020’de En İyi Nükleer Santral dalında prestijli Asya Güç Ödülü’nü aldı.

FNPP, Çukotka’da iki temel hedefe ulaşmak için kuruldu: 1974’ten beri faaliyette olan Bilibino Nükleer Santrali’nin ve 70 yılı aşkın süredir faaliyette olan Chaunskaya Termik Santrali’nin eskiyen kapasitelerini yenilemek ve altın madenciliği şirketleri ve Baimskaya cevher bölgesindeki projeler de dahil olmak üzere Chaun-Bilibino merkezindeki madencilik işletmelerine güvenilir enerji tedarikini sağlamak. 

Rusya’nın Arktik bölgesinin kapsamlı gelişimi stratejik bir ulusal önceliktir. Kuzey Denizi Rotası (NSR) boyunca yük trafiğini artırmak, ulaşım ve lojistik hedeflerine ulaşmak için hayati öneme sahiptir. Bu gelişme, düzenli kargo sevkiyatlarına, yeni nükleer buz kırıcılara ve yükseltilmiş altyapıya dayanmaktadır. Rosatom işletmeleri bu girişimleri ilerletmede aktif rol oynamaktadır.

Bu şirketler arasında Rusya’nın Rosatom, Güney Kore’nin KHNP, Çin’in CNNC ve Fransa’nın EDF şirketleri bulunmaktadır.

21 Ocak’ta bir Enerji Bakanlığı heyeti, Rosatom’un önemli bir projesi olan VVER-1200 reaktörünün işleyişini incelemek üzere Rusya’daki Leningrad nükleer santralini ziyaret etti. Ziyaret, Ekim ve Aralık 2024 tarihleri arasında Güney Kore, Fransa ve Çin’e gerçekleştirilen bir dizi çalışma ziyaretini tamamladı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Rusya Federasyonu’na yapılan ziyaret, Kazakistan’da nükleer enerji santrallerinin (NGS) inşası için potansiyel teknoloji tedarikçileriyle yürütülen rekabetçi diyaloğun son aşamasıydı.” denildi.

Ziyaretler sonucunda, potansiyel NGS inşaatçıları olarak değerlendirilen şirketlerden oluşan bir aday liste oluşturuldu. Tedarikçi veya konsorsiyum seçimine ilişkin nihai karar 2025 yılında verilecek.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Karar, ulusal çıkarlar, uluslararası standartlar, yükümlülükler ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) tavsiyeleri dikkate alınarak verilecektir.” denildi.

Aralık ayı sonunda Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev, Enerji Bakanı Almasadam Satkaliyev’e NGS inşaat sürecinin hızlandırılması talimatını vermişti.

Çelik kaplama ve ön gerilimli betondan oluşan iç muhafaza kabuğu, reaktör binasına mukavemet ve sızdırmazlık sağlayacaktır.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) 4. Ünitesinin inşası sırasında (Rosatom Devlet Şirketi tarafından inşa ediliyor), reaktör binasının iç koruma kabuğunun (ICS) ikinci kademesinin montajı tamamlandı.

VZO montaj blokları, tasarım parametrelerine uygunluk sağlanarak, yüksek hassasiyetli ekipmanlar kullanılarak fabrika koşullarında üretilmiştir. Akkuyu NGS’ye ulaştırıldıktan sonra reaktör binasının yakınında bulunan ön montaj sahasında 12 metre yüksekliğinde bir halka haline getirildi. Bu, yapının sabitlenmesini ve gerekli parametrelerin sağlanmasını sağlayan özel bir platformdur. Montajı tamamlanan 235,94 ton ağırlığında ve 44 metre çapındaki katman, paletli vinç kullanılarak reaktör binasına taşındı.

Akkuyu Nükleer A.Ş. Genel Müdürü Sergey Butskikh; “Akkuyu NGS sahasındaki tüm tesislerde çalışmalar devam ediyor. Birinci güç ünitesinde devreye alma çalışmaları tüm hızıyla devam ederken, diğer ünitelerde ise inşaat ve montaj çalışmaları sürüyor. Dördüncü güç ünitesinde uzmanlarımız, iç koruma kabuğunun ikinci kademesinin montajını başarıyla tamamladı. Koruyucu kabuğun montajında ​​önemli bir deneyim edindik, bu nedenle katmanın kaldırılması, taşınması ve birleştirilmesi işlemi yalnızca birkaç saat sürüyor. Öncesinde, bölümlerin tek bir güvenilir yapı halinde bir araya getirilmesi için özenli bir çalışma yapılır. Şimdi inşaatçılar birinci ve ikinci katları güvenli bir şekilde birbirine bağlamak için kaynaklı bir dikiş hazırlıyorlar. Aynı zamanda reaktör binasının iç duvarlarının betonlamasını yapıyoruz.” dedi.

Reaktör binasının iç koruyucu kabuğu hakkında

Akkuyu NGS’nin güç üniteleri, 3+ nesil, modern ve yüksek teknolojiye sahip VVER-1200 reaktör üniteleriyle donatılmıştır. Bu tür güç ünitelerinin tasarımı ve inşasında, birkaç nesil nükleer santralin güvenli işletme deneyimi dikkate alınmaktadır. WWER-1200 reaktörlü üniteler, iç ve dış olmak üzere çift koruyucu kabuğa sahiptir. Her katman dayanıklı metal iskelet ve özel betondan oluşuyor. Birlikte, reaktör bölmesinin sızdırmazlığını ve dış etkenlerden (9 dereceye kadar depremler, tsunamiler, kasırgalar ve bunların kombinasyonları) güvenilir bir şekilde korunmasını sağlarlar.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin 4. ünitesinin reaktör binasının iç koruma kabuğunun bölümleri Leningrad Bölgesi’ndeki (Rusya) bir tesiste üretildi. St. Petersburg limanındaki yükleme noktasından parçalar deniz yoluyla Akkuyu NGS şantiyesine ulaştırıldı.