Yüksek faiz ortamı ve küresel belirsizliklere rağmen Türkiye’de proje finansmanı 2024’te %185 büyüyerek 7,3 milyar dolara ulaştı; toplam 15 işlemle piyasa iki yıllık durgunluğun ardından yeniden ivme kazandı.

Türkiye’de proje finansmanı piyasası, bir süredir devam eden dalgalı görünümün ardından yeniden hareketlenerek temkinli de olsa dikkat çekici bir büyüme performansı ortaya koydu. Branchout Türkiye tarafından yayımlanan Proje Finansmanı İşlemleri Görünümü Raporu, 2024 yılında proje finansmanı işlem hacminin bir önceki yıla göre %185 artarak 7,3 milyar dolara, finansal kapanışı gerçekleştirilen işlem adedinin ise %36 artışla 15’e yükseldiğini ortaya koyuyor. Bu tablo, proje finansmanı piyasalarının iki yıllık zayıf performansın ardından kademeli fakat güçlü bir toparlanma sürecine girdiğini gösteriyor. Türkiye’nin küresel proje finansmanı piyasasındaki payı %1, Avrupa’daki payı ise %3 seviyesinde gerçekleşirken, uluslararası yatırımcı ilgisinin yeniden görünür hâle geldiği ve stratejik projelerin finansman kapasitesinin güçlendiği görülüyor.

YouTube kanalımızı takibe alın…

https://www.youtube.com/@insaattedarikdergisi

Ulaştırma ve Yenilenebilir Enerji Sektörleri Lider Konumda

2024 yılı sektörel dağılımına bakıldığında, ulaştırma sektörü toplam 3,7 milyar dolarlık işlem hacmiyle yılı lider olarak kapatırken, yenilenebilir enerji sektörü 9 işlemle adet bazında en yüksek aktivitenin gerçekleştiği alan oldu. Dönemin öne çıkan büyük ölçekli işlemleri arasında Ceyhan Polipropilen Üretim Tesisi (1,7 milyar dolar), Yerköy–Kayseri Yüksek Hızlı Tren Projesi (1,4 milyar dolar), Kuzey Marmara Otoyolu Nakkaş–Başakşehir Kesimi (1,3 milyar dolar) ve YEKA RES-2 Rüzgâr Enerjisi Portföyü (1,3 milyar dolar) yer aldı. Bu işlemler toplam proje finansmanı hacminin yaklaşık üçte ikisini oluşturdu ve Türkiye’nin enerji dönüşümü, altyapı geliştirme ve sanayi kapasitesini artırmaya yönelik projelerde proje finansmanının ne kadar kritik bir rol oynadığını açık bir şekilde gösterdi.

Uluslararası Finansman Kaynaklarının Rolü Güçlü

2024 yılında gerçekleşen 15 işlemin 13’ünde uluslararası finansal kuruluşların yer alması, dış kaynaklı finansmanın Türkiye proje finansmanı ekosistemindeki belirleyici rolünü bir kez daha gösterdi. Toplam 5,8 milyar dolarlık dış finansman girişi, önceki döneme kıyasla kayda değer bir artış anlamına geliyor. Bu süreçte EBRD, KfW, Proparco, DEG, DFC ve UKEF gibi uluslararası kurumlar öne çıkarken, yerel tarafta özellikle TSKB, yenilenebilir enerji ve sürdürülebilirlik odaklı projelerde aktif rolünü sürdürdü.

İşlem Türleri: Yeni Yatırımlar Ağırlıkta

Proje finansmanı işlemlerinin türlere göre dağılımı, Türkiye’de yatırımların niteliğine ilişkin önemli bir görünüm sunuyor. 2024 yılında işlemlerin %71’i birincil finansman, %23’ü portföy finansmanı, %6’sı ise refinansman olarak gerçekleşti. Bu kompozisyon, Türkiye’de proje finansmanının ağırlıklı olarak yeni yatırımların, kapasite artışlarının ve stratejik projelerin hayata geçirilmesini destekleyen bir yapı sergilediğini ortaya koyuyor.

Küresel Piyasalar: Yeşil ve Dijital Dönüşüm Odağında Güçlü Büyüme

Branchout Türkiye’nin küresel analizine göre, 2024 yılında dünya genelinde proje finansmanı piyasaları belirgin bir ivme kazandı. Küresel işlem hacmi bir önceki yıla göre %17 artarak 784 milyar dolara ulaşırken, proje finansmanı hacminin küresel GSYH içindeki payı %0,7 ile analiz döneminin en yüksek seviyesine çıktı. Yenilenebilir enerji sektörü, küresel işlem hacminin yaklaşık yarısını oluşturarak liderliğini korudu; telekomünikasyon sektörü ise 2024 yılında işlem hacmini neredeyse ikiye katlayarak en hızlı büyüyen sektör oldu. Son 10 yılda 27 adet mega proje (10 milyar dolar üzeri) finanse edilirken, geleneksel olarak petrol ve doğal gaz ağırlıklı olan bu listeye son iki yılda yarı iletken üretim tesisleri ve gigawatt ölçekli yenilenebilir enerji portföyleri de eklendi. Bu eğilim, küresel proje finansmanı piyasasının enerji dönüşümü ve dijitalleşme ekseninde yeniden şekillendiğini gösteriyor.

Branchout Türkiye’den Değerlendirmeler

Branchout Türkiye Kurumsal Finansman ve Strateji Lideri Kürşat Doğan, değerlendirmesinde şunları söyledi: “Proje finansmanı piyasası, uzun süre temkinli ilerleyen yatırım ortamının ardından yeniden hareketlenme sinyalleri veriyor. Hem işlem hacminde hem de sektörel çeşitlilikte ortaya çıkan görünüm, Türkiye’de yatırım finansmanı dinamiklerinin dengeli bir normalleşme sürecine girdiğini gösteriyor. Ayrıca analizlerimiz, 2024 yılı proje finansmanı işlemlerinde borçlanma yapısının toplam sermaye bileşimi içinde %85,5 seviyesinde seyrettiğini ortaya koyuyor. Bu oran, yatırımların büyük ölçüde dış kaynaklı uzun vadeli finansmanla desteklendiğini teyit ediyor.”

Proje Finansmanı ve Sürdürülebilirlik Lideri Mehmet Hüseyin Yılmaz, yenilenebilir enerji odaklı eğilimi şöyle değerlendirdi: “Yenilenebilir enerji projeleri, işlem adetlerinde dikkat çekici bir paya sahip. Bu eğilim, Türkiye’nin yeşil dönüşüm vizyonunun hem ulusal politikalar hem de uluslararası finansman kuruluşları tarafından desteklendiğini ve sürdürülebilir projelere yönelik yatırım ilgisinin giderek güçlendiğini gösteriyor.”

Uluslararası Finansman Lideri Ahmet Anıl, uluslarası finansman perspektifini şu sözlerle aktardı: “Uluslararası finansal kuruluşların projelerdeki belirgin varlığı, Türkiye’nin küresel finansman ekosistemindeki konumunu güçlendiriyor. Bu güçlü dış kaynak ilgisi, proje finansmanı piyasasında gözlenen toparlanma sürecinin en kritik bileşenlerinden birini oluşturuyor.”

Yüksek faiz ortamı, jeopolitik gerilimler, ekonomik yavaşlama ve düzenleyici baskılar, 2024’te küresel birleşme ve satın alma faaliyetlerini etkileyen belirsizlik unsurları olarak öne çıktı. Bu dönemde Türkiye’de toplam değeri 6,5 milyar dolara ulaşan 465 birleşme ve satın alma gerçekleşti.

Makroekonomik göstergelerin yakından takip edildiği; jeopolitik gerilimlerin, ABD seçimlerinin ve düzenleyici baskıların yön verdiği 2024’ün belirsizlik iklimi, küresel birleşme ve satın alma faaliyetlerinde de hissedildi. Kurumsal finansman, strateji ve yönetim danışmanlığı alanlarında küresel ölçekte hizmet sunan Branchout Türkiye’nin gelenekselleşen Birleşme ve Satın Almalar Görünümü raporunun 2024 edisyonu, hem küresel ölçekte hem de Türkiye çapında geçtiğimiz yılın birleşme ve satın alma karnesini ortaya koydu.

Rapora göre 2024’te küresel birleşme ve satın alma hacmi 3,5 trilyon dolar seviyesinde kalarak 2021’deki tarihi zirvenin altında seyretti. Öte yandan 5 milyar dolar ve üzeri büyüklüğe sahip “mega” işlemler, 2024’te yıllık bazda %17 artarak 1,2 trilyon dolara ulaştı. 2024’te gerçekleşen ilk 10 işlemin, toplam işlem hacminin %7’sini oluşturduğu bilinirken, küresel ölçekteki en büyük işlem ise 35,9 milyar dolarlık hacimle perakende ve tüketici ürünleri segmentinde Mars’ın Kellanova’yı satın alması oldu. Branchout Türkiye Kurumsal Finansman ve Strateji Lideri Kürşat Doğan, bu artışın, büyük şirketlerin çok daha belirgin sinerjiler peşinden gittiğini ve risk alma konusunda seçici ama cesur olduklarını gösterdiğini söyledi.

Finansal yatırımcılar seçici davrandı

Branchout Türkiye’nin raporu, stratejik ve finansal yatırımcıların davranış trendlerine de ışık tuttu. Rapora göre finansal yatırımcıların toplam işlem hacmi içindeki payı %34, işlem adedi içindeki payı ise %27 seviyesinde gerçekleşti. Stratejik yatırımcıların piyasadaki hakimiyeti devam ederken, finansal yatırımcılar temkinli duruşlarını sürdürdü.

Artan faiz oranları ve sıkılaşan finansman koşullarının finansal yatırımcıları daha seçici davranmaya yönlendirdiğine dikkat çeken Kürşat Doğan, “Finansal yatırımcılar risk almaktan kaçınarak yatırımlarını sınırlı tuttu. Bu nedenlerle 2021 zirvesinden sonra finansal yatırımcıların işlem hacimlerindeki düşüş devam etti ve 2024’teki toparlanma sınırlı kaldı. Türkiye’de de 2024 yılı işlemlerinin 4,9 milyar dolarlık bölümü stratejik yatırımcı işlemlerinden, 1,6 milyar doları finansal yatırımcı işlemlerinden elde edildi. 2024 yılında finansal yatırımcıların Türkiye’de gerçekleştirdiği en büyük on işlemin toplam değeri 1,2 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşti. İlk on işlem, toplam finansal yatırımcı işlem hacminin %75’lik kısmını oluşturdu. Toplam işlem hacmi içerisindeki payı ise %18 olarak gerçekleşti” dedi.

Türkiye’de Hepsiburada, Insider, Mutlu Akü ve Ekol Lojistik öne çıktı

Branchout Türkiye’nin raporuna göre geçtiğimiz yıl dünya çapında yaklaşık 40,2 bin adet birleşme ve satın alma işlemi gerçekleştirildi. Bu rakam, bir önceki yıla göre hafif bir artışa işaret ederken, teknoloji, medya ve telekomünikasyon (TMT) sektörü, hem işlem hacmi hem de sayısı açısından liderliğini korudu. Özellikle yapay zeka tabanlı çözümler ve hizmet olarak yazılım (software as a service | SaaS) şirketleri, stratejik ve finansal yatırımcıların radarında yer almayı sürdürdü.

Türkiye’de yılın öne çıkan anlaşmaları teknoloji sektörünün yanı sıra lojistik ve enerji gibi geleneksel sektörlerde görüldü. Getir’in Mubadala’dan aldığı 250 milyon dolarlık yatırımın yanı sıra Kaspi.kz’nin 1,1 milyar dolarlık işlem hacmiyle yılın 1 milyar dolar üzeri tek işlemi olma özelliği taşıyan Hepsiburada çoğunluk hissesi edinmesi, fintek ve e-ticaret alanında Türkiye’nin sunduğu sinerjiyi gösterdi. General Atlantic’in Insider’a yaptığı 500 milyon dolarlık Seri E yatırımı, Türkiye’den çıkan SaaS oyuncularının küresel potansiyelini ortaya koyan bir anlaşma olarak öne çıktı. Diğer yandan Quexco’nun Mutlu Akü’yü, DFDS’in Ekol Lojistik’in uluslararası taşımacılık operasyonunu satın alması, Türkiye’nin enerji dönüşümü ve lojistik zincirinde küresel entegrasyona açıklığının göstergesi olarak değerlendirildi. Türkiye’de de TMT sektörü, 2,6 milyar dolarlık hacim ve 238 işlemle küresel trendle paralellik gösterdi.

Gayrimenkul ve enerji sektörlerinde de dikkat çeken anlaşmalar yapıldı

Geçtiğimiz yıl, Gayrimenkul, İnşaat ve Turizm sektörü ile Enerji, Maden ve Petrol sektöründe de dikkat çeken anlaşmalara tanıklık etti. 1,3 milyar dolarlık işlem hacmine sahip Gayrimenkul, İnşaat ve Turizm sektöründe, Doğuş Holding’in 418 milyon dolar ile Galataport’un %19’luk hissesini satın alması ve Orjin Grup’un 500 milyon dolar işlem hacmiyle İstinye Park AVM’nin hisselerinin %42’sini satın alması, sektör hacminin %71’lik kısmını oluşturdu. Birleşik Krallık kökenli ACG’nin Polimetal Madencilik hisselerinin tamamını 290 milyon ABD dolarına, Palmet Enerji’nin Zorlu Enerji Dağıtım hisselerinin tamamını 200 milyon ABD dolarına, CVK Maden İşletmeleri’nin Virtus Mining hisselerinin %70’ini 159 milyon ABD dolarına ve Doğan Holding’in Gümüştaş Madencilik hisselerinin %75’ini 123 milyon ABD dolarına satın alması Enerji, Maden ve Petrol sektöründeki gelişmeler arasında yer aldı.

Birleşme ve satın almaların amacı büyüme değil, dönüşüm

2024’te Türkiye’de 465 birleşme ve satın alma işlemi gerçekleştiğini ve toplam hacmin 6,5 milyar dolar olarak ölçüldüğünü belirten Kürşat Doğan, “2024 boyunca Türkiye’de gördüğümüz birleşme ve satın alma anlaşmaları, Türk şirketlerinin şekil değiştiren M&A işlemlerine daha çok konu olacağına sinyal veriyor. Zira bu anlaşmaların pek çoğu, teknoloji, dijitalleşme, çevre, sosyal ve yönetişim kriterleri etrafındaki trendleri yansıtıyor. Bu da bizi daha geniş bir anlatıya taşıyor. 2024, birleşme ve satın alma işlemlerinin yalnızca finansal bir araç olmadığını, aynı zamanda dijitalleşme, organizasyonel yenilenme ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda stratejik bir dönüşüm niteliği taşıdığını gösteriyor. Kurumsal gündemlerde birleşme ve satın alma yoluyla büyümenin ötesinde, çeviklik kazanma, yetkinlik edinme ve uzun vadeli değer yaratma gibi çok boyutlu hedefler öne çıkıyor” dedi.

Yabancı yatırımcıların katıldığı işlemler arttı

2024’te Türkiye’de gerçekleştirilen birleşme ve satın alma anlaşmalarında TMT sektörünü gayrimenkul, inşaat ve turizm ile enerji, maden ve petrol sektörleri izledi. Branchout Türkiye Birleşme ve Satın Almalar Görünümü 2024 raporuna göre 2024’te yabancı yatırımcıların bulunduğu 101 adet işlemden 3,6 milyar dolar işlem seviyesi elde edildi. Bir önceki yıl 1,9 milyar dolar olarak kaydedilen bu rakam, yabancı yatırımcıların birleşme ve satın alma işlemleri katılımındaki artışa işaret etti. En büyük üç yabancı ülke işlemi, Kazakistan, ABD ve Birleşik Krallık’tan geldi.

“Orta ölçekli, yüksek potansiyelli şirketler öne çıkacak”

2024 yılında Türk şirketlerin yurt dışında gerçekleştirdiği önemli satın almalara ve 2024 yılında Türkiye’deki işlemlerin listesine de yer vererek 2024 birleşme ve satın alma görünümüne kapsamlı bir bakış sunan rapor, 2025 tahminleriyle sona erdi. 2025 ve sonrasında, büyümenin ötesinde stratejik dönüşüm amacı taşıyan birleşme ve satın alma yaklaşımının pekişeceğini vurgulayan Branchout Türkiye Kurumsal Finansman ve Strateji Lideri Kürşat Doğan, değerlendirmelerini şu ifadelerle sonlandırdı:

 “Yapay zeka ve ileri teknoloji odaklı girişimlere yönelik stratejik ortaklıklar ile yetenek transferine dayalı modellerin yaygınlaşması bekleniyor. ÇSY kriterlerinin daha net çerçevelerle tanımlanması; yeşil enerji, karbon yönetimi ve döngüsel ekonomi gibi alanlarda birleşme ve satın alma faaliyetlerinin artacağı bir dönemin bizi beklediğine işaret ediyor. Bu yeni dönemde, özellikle orta ölçekli ancak yüksek potansiyele sahip şirketlerin hem yerli hem de küresel yatırımcıların radarında daha fazla yer alacağını düşünüyoruz. Birleşme ve satın alma işlemleri artık sadece büyümeyi değil yeniden yapılanmayı, pazara erişimi ve rekabet avantajı yaratmayı da temsil ediyor.”